Toen ik naar Marokko verhuisde, dacht ik niet zoveel na over wat “Nederlandse identiteit” voor mij betekende. Dat veranderde snel toen de feestdagen dichterbij kwamen en expatmoeders veranderden in een soort cultureel koor van herinneringen en deeg. Pepernoten bakken, dagenlang. Bitterballen rollen en ze daarna voor belachelijke prijzen verkopen, want “Hollandse hapjes, schaars en gewild”.

We lachten erom, maar eigenlijk was het bloedserieus. We probeerden iets vast te houden, iets door te geven aan de kinderen: Sinterklaas, Koningsdag, het idee van “thuis”. Alsof je met een zak kruidnoten even de afstand kon overbruggen tussen Casablanca en Eindhoven. Elke zomer reisden we met koffers vol cadeaus en heimwee naar Nederland. Familie zien, de band levend houden. En zodra we terugkwamen, begonnen we weer van voren af aan. Toen ik in Marokko beviel van ons eerste kind, kwamen werelden pas echt samen. Het personeel van mijn man vroeg vrolijk wanneer we een schaap zouden slachten. Terwijl ik me vooral ellendig en overweldigd voelde, ver van huis, zonder familie in de buurt. 

Die eerste kerst bleven we in Marokko, Er waren teleurgestelde familieleden, dat wel. En eerlijk, een kerstboom in de zon voelde vreemd. Maar het was ook heerlijk: geen verplichtingen, alleen wij drieën. Tradities zijn belangrijk. Familie is belangrijk. Feestdagen ook. Maar misschien draait identiteit niet om wát je viert, maar hoe je dat doet en met wie. Waar je ook vandaan komt, iedereen die ooit zijn land of familie heeft achtgelaten, herkent dat gevoel. Juist in de verte worden de kleine rituelen groot, de gewoontes betekenisvoller. Ze vormen een draad die ons verbindt met waar we vandaan komen en met elkaar.