Nederland is zoveel meer dan tulpen, kaas en molens. Marokko is zoveel meer dan voetbalgeweld en negatieve krantenkoppen. Toch is dat vaak hoe we over elkaar praten. Alsof landen gereduceerd kunnen worden tot clichés. Alsof miljoenen mensen samengevat kunnen worden in een paar beelden die makkelijk zijn, maar zelden waar. 

Ik heb in Marokko gewoond, Nederlands is mijn thuis en ik voel liefde voor allebei. Maar ik wil ook eerlijk zijn: ik vond Marokko moeilijk. Het was anders. In ritme, in verwachtingen, in hoe dingen gaan. Soms voelde ik me verloren, soms onbegrepen, soms moe van het aanpassen. Soms waren het kleine dingen, zoals de vanzelfsprekendheid waarmee mensen hun leven of gebeurtenissen vieren, die voor mij normaal waren, maar die voor mensen daar helemaal niet vanzelfsprekend zijn. Dat hebben wij ervaren toen we daar voor het eerst ouders werden. Als ik nu terugkijk naar hoe we dat moment hebben gevierd, realiseer ik me hoe weinig we van cultuurverschillen wisten, ook al hadden we ons best goed voorbereid. Het maakt me nog bewuster van hoe cultureel bepaald veel van onze gewoontes zijn.

En toch, in die jaren in Marokko leerde ik kijken. Luisteren. Mijn vanzelfsprekendheden loslaten. Wat ik eerst als “lastig” ervoer, bleek vaak gewoon anders. 

In Marokko leerde ik wat gastvrijheid echt betekent. De vanzelfsprekendheid waarmee deuren opengaan. De tijd die mensen voor elkaar nemen. De warmte die je voelt, zelfs als je elkaars taal niet volledig spreekt. In Nederland leerde ik vrijheid, structuur, eerlijkheid. De ruimte om jezelf te zijn, om je stem te vinden en te laten horen. Waarom staan we dan zo vaak negatief tegen over elkaar. Misschien omdat we elkaar vooral kennen via het nieuws. Via incidenten.  

Het is alsof landen zijn veranderd in hashtags. Alsof miljoenen mensen één label krijgen. Amerika wordt #Trump. Marokko wordt #Voetbaldgeweld. En dan vraag ik me af: wat is Nederland dan? #Koningsdag of #Carnaval of #Vrijheid?

Feestvieren hoort bij onze cultuur, met muziek, verkleedpartijen en vaak ook alcohol. Voor veel mensen hier vanzelfsprekend. Voor anderen, die zijn opgegroeid in een andere cultuur, kan het juist lastig of ongemakkelijk zijn. Ik herinner me nog dat ik de Turkse vrouwen die ik als taalcoach begeleidde vertelde hoe leuk Carnaval was en hoe geschokt een aantal waren toen zij met hun man en kinderen tussen het dronken feestgedruis terecht kwamen. Het laat zien hoe gewoontes die wij vanzelfsprekend vinden, voor iemand anders een brug te ver kunnen zijn. En dat is oké. Het betekent alleen dat begrip en nieuwsgierigheid nodig zijn, in plaats van aannames. 

Een hashtag zegt niets over de stilte. Niets over het dagelijks leven. Niets over de mensen die ‘s ochtends opstaan, werken, zorgen, hopen, liefhebben. Achter elk stereotype zit een mens. Een moeder. Een vader. Een kind met dromen. Iemand die probeert het goede te doen binnen de wereld die hij of zij kent. Ik geloof niet in “wij” tegen “zij”. Ik geloof in “wij”. In luisteren. In vragen stellen. In erkennen dat je meer dan één plek thuis kunt noemen. Misschien hoeven we het niet altijd eens te zijn. Maar we kunnen wel nieuwsgierig blijven. Zachter kijken. Menselijker spreken.

Nederland is meer. Marokko is meer. En wij ook.